Ring­lees-chal­len­ges

Een van de methodes om onderzoek te doen aan de verspreiding en bescherming van Scholeksters is gebruik te maken van gekleurringde individuen. Daarvoor heb je ringers nodig die de vogels vangen en van kleurringen voorzien. Maar minstens zo belangrijk zijn de waarnemingen van deze geringde Scholeksters. Waar verblijven ze in de winterperiode en waar broeden ze. Voorbeelden van aflezingen staan in het betreffende nieuwsbericht op onze site. Maar niet overal in het land wordt met dezelfde inspanning naar gekleurringde Scholeksters gezocht. Om daarom het aflezen van gekleurringde Scholeksters te stimuleren heeft de Stichting Onderzoek Scholekster aan Sovon gevraagd om drie ringlees challenges te programmeren. De challenges wordt gefinancierd uit het project ‘Wij & Wadvogels’.

1: Een voor het voorjaar, om zo veel mogelijk af te lezen op de sozen, zo heten de voorverzamelplekken van Scholeksters in het gebied waar ze ook gaan broeden.
(https://portal.sovon.nl/portal/jaar/scholekster_challenge/2026/V)

2: Een voor de winterperiode op de hoogwatervluchtplaatsen in de gebieden waar ze overwinteren. (https://portal.sovon.nl/portal/jaar/scholekster_challenge/2025/W)

3: En een ringleeschallenge voor de tweede en derde-kalenderjaars vogels. (https://portal.sovon.nl/portal/jaar/scholekster_challenge/2026/2)

Soos in Groningen

Voorjaars challenge
Aan het einde van de winter vertrekken de Scholeksters die aan de kust overwinteren naar hun broedgebieden in het binnenland. Daar verzamelen ze zich eerst in grote groepen die worden aangeduid als sozen. Omdat er dan zoveel Scholeksters bij elkaar zitten is dat de meest effectieve manier om in het binnenland veel gekleurringde Scholeksters af te lezen. Zo kun je vaststellen of de broedvogels nog leven, of ze nog steeds in hetzelfde gebied broeden en of zich nieuwe (jonge) vogels in het gebied hebben gevestigd of het gebied verkennen. Dat laatste is heel interessant, want jonge vogels kunnen zich vestigen in het gebied waar ze zijn opgegroeid, maar ook ver daarbuiten. Die kunnen dus overal opduiken. We hebben de puntentelling zo gemaakt dat het loont om sozen te bezoeken waar zelden tot nooit wordt afgelezen.

Puntentelling: Je krijgt punten per uniek kmhok per maand, 1 punt voor een kusthok, 2 punten voor binnenland hok. Je krijgt dubbele punten voor een kmhok waar vorig jaar geen aflezing was. De voorjaars challenge vind je hier.

HVP bij Harlingen

Winter challenge
In de winter verblijven de Scholeksters in hun overwinteringsgebieden aan de kust, waar ze op de droogvallende wadplaten naar voedsel zoeken en zich bij hoogwater op vaak grote hoogwatervluchtplaatsen verzamelen. Daar kun je veel gekleurringde Scholeksters aflezen, vooral bij opkomend water. In Nederland zijn dat de Waddenzee en de Delta, maar “onze” Scholeksters overwinteren ook in Belgische, Franse, Engelse en heel soms zelfs in Spaanse en Portugese waddengebieden. De volwassen vogels zijn erg trouw aan hun broedgebied en overwinteringsgebied. Omdat elk waddengebied en elk broedgebied zijn eigen problemen heeft, is het belangrijk om het verband te kennen. Van veel broedvogels weten we (nog) niet waar ze overwinteren. Dat komt waarschijnlijk omdat ze overwinteren op plekken waar zelden tot nooit wordt afgelezen. De puntentelling stimuleert het aflezen op plekken waar niet of weinig wordt afgelezen. De winter challenge vind je hier

Puntentelling: punten per kmhok op basis van aantal aflezingen voorgaande winterseizoen.
– 4 punten voor kmhok zonder aflezingen in vorig jaar
– 3 punten voor kmhok met 1 of 2 aflezingen in vorig jaar
– 2 punten voor kmhok met 3 t/m 10 aflezingen in vorig jaar
– 1 punten voor kmhok met > 10 aflezingen in vorig jaar
– Kmhokken >500mtr van de zoute kust tellen dubbel

Links een tweede kalenderjaar Scholekster en rechts een adulte.

De tweede en derde kalenderjaar challenge
Na het uitvliegen vertrekken jonge Scholeksters naar de overwinteringsgebieden aan de kust. Daar moeten ze eerst leren hoe ze op de wadplaten naar voedsel moeten zoeken en bij schelpdieren hoe ze die moeten openmaken. En ze moeten een goed gebied vinden om de winter te overleven. Om die reden keren ze de tweede en derde zomer niet terug naar het broedgebied, maar blijven aan de kust. Ze zijn nog niet klaar voor de strijd om een partner en een broedterritorium. De tweede kalenderjaar vogels zijn in de zomermaanden goed te herkennen aan de donkere snavelpunt, bruine ogen, grijze poten en witte keelband. Volwassen vogels hebben alleen ’s winters een witte keelband. Vaak is het verenkleed van de tweede kalenderjaar ook erg versleten. De derde kalenderjaar vogels zijn moeilijker te herkennen, dus wel spannend om goede foto’s van zulke dieren te hebben. We zijn ook erg benieuwd naar de overleving van de jonge vogels en waar ze zich ophouden aan de kust. Zijn dat de gebieden waar ze later gaan overwinteren? Voor deze challenge gelden alleen de waarnemingen van juni en juli 2026, dat is de periode dat de adulte Scholeksters broeden en de tweede- en derdejaars Scholeksters aan de kust achterblijven.
De tweede en derde kalenderjaar challenge vind je hier